Referendum 1991 roku — legalna niepodległość Ukrainy

O czym jest ten mit?

Putin i rosyjska propaganda twierdzą, że rozpad ZSRR był “największą geopolityczną katastrofą XX wieku”, a ukraińska niepodległość była “błędem historycznym”. Sugerują, że naród ukraiński nie chciał niepodległości, a decyzja została podjęta przez “elity” lub pod wpływem “sił zewnętrznych”.

Mit ten obala jedno z najbardziej jednoznacznych demokratycznych aktów wyrażenia woli w historii.

Ogólnoukraińskie referendum 1 grudnia 1991 roku

Pytanie

Na karcie do głosowania znajdowało się jedno jasne pytanie:

“Czy potwierdzasz Akt Deklaracji Niepodległości Ukrainy?”

Ogólny wynik

Wskaźnik	Wartość
Liczba wyborców	37 885 555
Uczestniczyło	31 891 742 (84,18%)
“TAK” (za niepodległością)	28 804 071 (90,32%)
“NIE”	2 417 554 (7,58%)
Głosy nieważne	670 117 (2,10%)

90,32% za niepodległością — wynik, o jakim zazdrości każda demokracja. Dla porównania:

• Brexit (2016) — 51,9%
• Szkocka niepodległość (2014) — 44,7% (odrzucona)
• “Przyłączenie” Krymu do Rosji (2014, sfałszowane “referendum”) — rzekomo 96,77%

Wyniki według regionów

Kluczowy fakt obalający mit: większość zagłosowała “TAK” w KAŻDYM regionie, w tym tych, które Rosja uważa za “swoje”:

Ukraina Zachodnia (ponad 95%):

• Obwód tarnopolski — 98,67%
• Iwano-Frankiwsk — 98,42%
• Lwów — 97,46%
• Wołyń — 96,32%

Ukraina Środkowa (ponad 90%):

• Obwód kijowski — 95,52%
• Czerkaski — 96,03%
• Połtawski — 94,93%

Ukraina Wschodnia (ponad 80%):

• Charkowski — 86,33%
• Dniepropietrowski — 90,36%
• Zaporoski — 90,66%
• Doniecki — 83,90%
• Ługański — 83,86%

Południe (ponad 85%):

• Odeski — 85,38%
• Mikołajewski — 89,45%
• Chersoński — 90,13%

Krym:

• Autonomiczna Republika Krym — 54,19%
• Sewastopol — 57,07%

Nawet na Krymie i w Sewastopolu większość głosowała za ukraińską niepodległością! Liczby nie pozostawiają miejsca na spekulacje o “narzuconej” niepodległości.

Co poprzedzało referendum

Akt Deklaracji Niepodległości (24 sierpnia 1991)

24 sierpnia 1991 roku Rada Najwyższa Ukraińskiej SRR uchwaliła Akt Deklaracji Niepodległości Ukrainy. Zagłosowało za nim 346 deputowanych z 360 obecnych (96%) — w tym większość komunistów, którzy rozumieli nastroje społeczne.

Uznanie międzynarodowe

Po referendum Ukraina została szybko uznana:

• 2 grudnia 1991 — Kanada i Polska (pierwsze wśród głównych państw)
• 5 grudnia — Rosja (Jelcyn uznał ukraińską niepodległość!)
• 25 grudnia — Stany Zjednoczone

Rosja uznała ukraińską niepodległość na podstawie wyników referendum. Oznacza to, że Rosja sama potwierdziła legalność demokratycznego głosowania.

Porozumienia Białowieskie (8 grudnia 1991)

Tydzień po referendum liderzy trzech republik — Jelcyn (Rosja), Krawczuk (Ukraina) i Szuszkiewicz (Białoruś) — podpisali Porozumienia Białowieskie, które ogłosiły rozwiązanie ZSRR i powołały Wspólnotę Niepodległych Państw.

ZSRR nie rozpadł się w wyniku “konspiracji” — rozpadł się, ponieważ Ukraina, druga co do wielkości republika, zagłosowała za wyjściem. Jak zauważa Serhij Plokhy w “The Last Empire” (2014): “To ukraińskie referendum wbiło ostatni gwóźdź do trumny Związku Radzieckiego.”

Dlaczego Putin odmawia uznania referendum

Dla Putina przyznanie legalności referendum ukraińskiego z 1991 roku oznacza przyznanie, że:

1. Ukraińcy są odrębnym narodem, zdolnym do samodzielnej demokratycznej decyzji
2. Niepodległość była świadomym wyborem, nie “przypadkiem” ani “błędem”
3. Nawet na Krymie i w Donbasie większość wybrała Ukrainę
4. Rosja sama uznała ten wybór w 1991 roku
5. Każde naruszenie granic Ukrainy jest naruszeniem woli narodu

Dlatego rosyjska propaganda stara się albo umniejszyć referendum (“ludzie zostali oszukani”, “nie rozumieli na co głosują”), albo go całkowicie ignorować. Ale liczby są uparte: 90,32% to wyraz woli, którego nie można sfałszować ani zanegować.

Dziedzictwo

Referendum z 1991 roku to nie tylko zdarzenie historyczne. To fundament legalności ukraińskiego państwa, potwierdzony przez:

• Wolę 28,8 miliona obywateli
• Większość w każdym pojedynczym regionie
• Uznanie przez każde państwo na świecie, w tym Rosję
• Potwierdzenie w Memorandum Budapesztańskim (1994) i Traktacie o Przyjaźni (1997)

Każda bomba, którą Rosja zrzuca na Ukrainę, to bomba skierowana przeciwko woli 90,32% narodu ukraińskiego.