Mit 'Ruskiego Miru': dlaczego Ukraińcy nie są 'jednym narodem' z Rosjanami

Czym jest „Ruski Mir”?

„Russkij Mir” (Ruski Świat) to polityczna koncepcja promowana przez Kreml od początku lat 2000. Zakłada, że wszyscy rosyjskojęzyczni, a także narody, które niegdyś wchodziły w skład Imperium Rosyjskiego lub ZSRR, należą do jednej „przestrzeni cywilizacyjnej” ze centrum w Moskwie.

W lipcu 2021 roku Putin opublikował programowy esej „O historycznej jedności Rosjan i Ukraińców”, w którym wprost stwierdził, że Ukraińcy i Rosjanie to „jeden naród”, a Ukraina jako odrębny naród jest wynikiem „antyrosyjskiego projektu”. Tekst ten stał się de facto ideologicznym uzasadnieniem pełnoskalowej inwazji w lutym 2022 roku.

Dlaczego to mit?

Odrębny język

Język ukraiński jest niezależnym językiem, nie „dialektem rosyjskiego”. Należy do grupy wschodniosłowiańskiej, ale różni się od rosyjskiego na poziomie fonetyki, słownictwa, gramatyki i składni. Pod względem leksykalnym ukraiński jest bliższy polskiemu i białoruskiemu niż rosyjskiemu. Najstarsze zabytki języka ukraińskiego sięgają XVI wieku.

Odrębna kultura

Tradycja kulturalna Ukrainy ma własne unikalne cechy: od baroku kozackiego po tradycję kobziarzy, od pisanki do wertepów. Ukraińska tradycja literacka — od Iwana Kotlarewskiego (1798) przez Łesię Ukrainkę i Tarasa Szewczenkę — rozwijała się jako świadomie odrębna od rosyjskiej.

Odrębna tradycja państwowa

• Ruś Kijowska (882–1240) — państwo ze stolicą w Kijowie
• Księstwo Halicko-Wołyńskie (1199–1349) — bezpośrednia kontynuacja państwowości Rusi
• Sicz Zaporoska (XVI–XVIII w.) — unikalna protodemokratyczna formacja
• Ukraińska Republika Ludowa (1917–1921) — pierwsze nowoczesne państwo ukraińskie
• Niepodległa Ukraina (od 1991) — potwierdzona referendum z 1 grudnia 1991 roku, w którym 90,32% głosowało za niepodległością

Co mówią badacze

Timothy Snyder (Yale) w „The Road to Unfreedom” (2018) pokazuje, że koncepcja „Ruskiego Miru” jest instrumentem neoimperialnej polityki, która używa zniekształconej historii do uzasadnienia agresji na sąsiednie państwa.

Andrew Wilson (UCL) w „The Ukrainians: Unexpected Nation” (2015) szczegółowo opisuje kształtowanie się ukraińskiej tożsamości narodowej jako niezależny proces historyczny, nie pochodny od rosyjskiej tożsamości.

Serhij Plokhy (Harvard) w „Lost Kingdom” (2017) dowodzi, że sama idea „jednego narodu” jest produktem rosyjskiej imperialnej konstrukcji, nie odzwierciedleniem historycznej rzeczywistości.

Wyniki inwazji

Paradoksalnie, pełnoskalowa inwazja Rosji 24 lutego 2022 roku — która miała „przywrócić” Ukrainę do „Ruskiego Miru” — przyniosła efekt odwrotny:

• Ukraińska tożsamość narodowa gwałtownie się wzmocniła
• Odsetek obywateli identyfikujących się jako Ukraińcy wzrósł do ponad 90%
• Użycie języka ukraińskiego znacząco wzrosło
• Międzynarodowe wsparcie dla Ukrainy osiągnęło bezprecedensowy poziom
• Koncepcja „Ruskiego Miru” stała się synonimem wojny, zniszczeń i śmierci

Wniosek

„Ruski Mir” nie jest opisem rzeczywistości — to narzędzie polityczne. Ukraińcy mają własny język, własną historię, własną kulturę i własne państwo, które po raz ostatni potwierdzili 90-procentowym głosowaniem w 1991 roku i bronią z bronią w ręku od 2022 roku. Mit „jednego narodu” służy tylko jednemu celowi: uzasadnieniu imperialnej agresji.